Cách dạy con không đòn roi: 7 phương pháp cha mẹ nên áp dụng

Dạy con bằng đòn roi từ lâu đã bị nhiều người phản đối, bởi khi người lớn lạm dụng roi vọt, trẻ phải gánh không ít hệ lụy. Các bậc phụ huynh hãy cùng tham khảo những cách dạy con không đòn roi dưới đây để giáo dục trẻ hiệu quả hơn mà không để lại ảnh hưởng tiêu cực cho con.

Những mặt tiêu cực của việc dạy con bằng đòn roi

“Thương cho roi cho vọt” là câu nói rất quen thuộc trong văn hóa dạy con của người Việt. Tuy vậy, không phải đứa trẻ nào, trường hợp nào phương pháp này cũng mang lại hiệu quả.

Mỗi bé có một tính cách riêng. Chưa kể, nhiều khi người lớn mượn danh “dạy con” để trút giận, không tự kiểm soát được bản thân. Khi đó, đòn roi mang đến kết quả ngược lại:

• Trẻ dễ hình thành thói quen bạo lực, trở nên ương bướng hơn, và khi không có roi thì cha mẹ không còn cách nào kiểm soát được con.
• Nếu cha mẹ không giữ được sự đúng mực, trẻ có thể bị ám ảnh suốt tuổi thơ và lớn lên với xu hướng dùng bạo lực để giải quyết vấn đề.
• Đòn roi gây đau đớn về thể xác, tổn thương về tinh thần và làm rạn nứt tình cảm giữa cha mẹ với con cái.
• Vì sợ bị đánh, trẻ không dám bày tỏ cảm nghĩ, ý kiến hay chính kiến của riêng mình.

Chính vì vậy, các cách dạy con không đòn roi ngày càng được khuyến khích. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến cáo không sử dụng hình phạt thể chất với trẻ em. Song, việc này đòi hỏi cha mẹ phải thật kiên nhẫn và có nhận thức đúng đắn để giáo dục con một cách hiệu quả.

7 cách dạy con không đòn roi cha mẹ nên tham khảo

Dạy con không đòn roi hoàn toàn khác với nuông chiều hay bao bọc con quá mức – điều mà nhiều phụ huynh hiểu nhầm và áp dụng sai. “Dạy con” là quá trình cha mẹ hướng dẫn trẻ về cách nhìn cuộc sống, cách phân biệt đúng sai và ứng xử trong mọi mặt của đời sống.

Mục đích là để con trưởng thành, trở thành người có ích cho xã hội. Con không cần phải là thiên tài, nhưng cần có một cuộc sống hạnh phúc và đúng đắn. Dưới đây là một số phương pháp giúp cha mẹ dạy con bài bản mà không cần đến đòn roi.

1. Cha mẹ phải đủ kiên nhẫn

Cha mẹ cần bình tĩnh, kiên nhẫn và cân bằng được cảm xúc của chính mình thì mới áp dụng được các phương pháp dạy con không đòn roi. Nếu cha mẹ quá nóng giận mỗi khi con mắc lỗi, mọi lời dạy bảo lúc đó đều khó mang lại hiệu quả.

Trẻ con là tấm gương phản chiếu người lớn: khi bạn có thái độ tiêu cực, con cũng bị ảnh hưởng theo. Thay vì lớn tiếng hay la hét, bạn hãy nêu rõ yêu cầu và kiên nhẫn hướng dẫn con. Những lần sau, bé sẽ dần tiến bộ.

2. Lắng nghe con trẻ

Ai cũng mong muốn được lắng nghe và chia sẻ. Khi không được nói lên ý kiến của mình, trẻ sẽ cảm thấy bị áp đặt và dễ nảy sinh tâm lý chống đối. Hiểu con, lắng nghe con chính là cơ hội để cha mẹ hướng dẫn con tốt hơn; sự gắn kết này cũng giúp trẻ hình thành tính cách tích cực sau này.

3. Dùng từ “nên” và “không nên” khi dạy con

Khi muốn con làm việc gì đó, bạn có thể dùng từ “nên” hoặc “không nên” để con dễ tiếp thu. Tránh chen vào những từ ngữ nặng nề, thái độ tiêu cực, hoặc nói quá dài khiến bé không hiểu.

Ví dụ, khi muốn con dọn đồ chơi, bạn có thể nói: “Con nên bỏ đồ chơi vào thùng nhé”. Khi con nghe lời và làm xong, hãy dành cho bé một lời khen như: “Con giỏi quá, đã biết tự dọn đồ chơi rồi này!”.

4. Thưởng phạt phân minh

Một bí quyết dạy con không đòn roi được nhiều cha mẹ hiện đại áp dụng là đặt ra các mức khen thưởng và hình phạt rõ ràng. Quy định cụ thể cùng việc thưởng phạt nhất quán giúp con hiểu mình nên làm gì và có động lực để làm đúng.

Mỗi bé có tính cách khác nhau, vì vậy cách thưởng phạt cũng nên điều chỉnh cho phù hợp với con. Khi bé làm đúng, đừng tiếc lời khen; khi bé làm sai, hãy nhắc nhở và áp dụng hình phạt (không dùng bạo lực) đúng lúc để bé có nhận thức đúng đắn.

5. Cho bé thời gian để suy nghĩ

Hãy tập cho con thói quen ngẫm nghĩ về hành động và lỗi sai của mình, sau đó cha mẹ mới hướng dẫn. Khoảng thời gian này giúp bé bình tĩnh lại, đồng thời cha mẹ cũng có dịp lắng nghe và gỡ rối những khúc mắc của con.

Sai sót là điều không tránh khỏi; điều đáng quý là nhận ra lỗi của mình và không lặp lại. Nhiều đứa trẻ “nhớ ăn không nhớ đánh”, nên đòn roi không những dễ khơi dậy tâm lý phản kháng mà còn khiến bé không thực sự nhận ra mình sai ở đâu.

6. Mất đặc quyền khi lặp lại lỗi cũ

Khi đã cho con thời gian sửa sai nhưng bé vẫn “chứng nào tật nấy”, ba mẹ có thể tạm thời rút lại một số đặc quyền của con. Ví dụ, nếu bé tái phạm nhiều lần, cả nhà sẽ không đưa bé đi công viên, đi sở thú, hoặc đơn giản là bé không được xem bộ phim hoạt hình yêu thích.

7. Thiết lập quy định ngay từ đầu

Hãy đặt ra các mức xử lý từ nhắc nhở, cảnh báo đến kỷ luật để bé nhận biết được ngay từ khi bắt đầu có ý thức. Những mức này giúp bé tự điều chỉnh hành vi và chú tâm hơn đến lời cha mẹ nói.

Ngoài các biện pháp trên, cha mẹ có thể tìm đọc thêm sách về nuôi dạy con để có thêm kinh nghiệm cho mình.

Kết luận

Trên đây là những cách dạy con không đòn roi mà các bậc phụ huynh có thể tham khảo và áp dụng cho con mình. Điều quan trọng nhất là sự kiên nhẫn, nhất quán và tôn trọng cảm xúc của trẻ – thay vì roi vọt, hãy để con học từ chính tấm gương của cha mẹ. Nếu muốn biết mình giữ bình tĩnh và thấu hiểu cảm xúc tốt đến đâu, bạn có thể thử bài test EQ miễn phí.