Cách vượt qua áp lực đồng trang lứa hiệu quả cho người trẻ
Áp lực đồng trang lứa là gì và vì sao khiến nhiều bạn trẻ tự ti, mệt mỏi? Gợi ý 9 cách vượt qua áp lực đồng trang lứa để sống tích cực và là chính mình.
Hiện nay, không ít bạn trẻ thuộc thế hệ Gen Z cảm thấy mệt mỏi và tự ti, thậm chí xuất hiện dấu hiệu lo âu, trầm cảm vì áp lực đồng trang lứa. Nhiều bạn rơi vào cảm giác thất vọng về chính mình và nghĩ tới những điều tiêu cực. Vậy áp lực đồng trang lứa thực chất là gì, và làm thế nào để vượt qua nó? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau.
1. Áp lực đồng trang lứa là gì?
Áp lực đồng trang lứa (peer pressure) được hiểu là sức ép tâm lý mà một người cảm nhận được từ những người cùng độ tuổi, cùng lớp, cùng nhóm bạn hay cùng môi trường làm việc. Sức ép này đôi khi đến từ việc người khác trực tiếp thúc ép ta làm theo họ, nhưng phổ biến hơn là từ việc ta tự so sánh bản thân với bạn bè: ai học giỏi hơn, kiếm nhiều tiền hơn, lập gia đình sớm hơn, sống “sang” hơn trên mạng xã hội…
Áp lực đồng trang lứa không phải lúc nào cũng mang lại điều tốt. Khi vượt quá mức, nó có thể khiến bạn đánh mất chính mình và chọn sai hướng đi, đồng thời dẫn đến bi quan, căng thẳng và nhiều vấn đề tâm lý khác.
Thay đổi cách suy nghĩ, biến áp lực thành động lực và tin tưởng vào bản thân là chìa khóa để vượt qua áp lực đồng trang lứa. Thực tế, hầu như ai cũng từng có lúc thấy áp lực khi nhìn bạn bè, và càng lớn, áp lực vô hình này càng nặng hơn. Khi nhìn nhận vấn đề theo một cách khác, bạn sẽ nhận ra mình cũng có nhiều giá trị tốt đẹp – những điều mà đôi khi chính người khác lại đang ngưỡng mộ mà bạn không hề hay biết.
2. Những cách vượt qua áp lực đồng trang lứa
Biết cách vượt qua áp lực đồng trang lứa sẽ giúp bạn tránh được những ảnh hưởng xấu đến tinh thần và cuộc sống. Dưới đây là một số giải pháp bạn có thể áp dụng.
2.1. Tin tưởng và thấu hiểu bản thân
Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao cùng học một lớp, bạn A kinh doanh thành công, còn bạn dù cố gắng đến đâu, thậm chí áp dụng y hệt công thức của bạn ấy, vẫn không thành công? Nếu bạn còn luôn thấy mệt mỏi, chán nản mỗi khi phải nghĩ về con số và tiền bạc, rất có thể nguyên nhân là bạn không phù hợp với công việc đó.
Bạn không cần chạy theo số đông, vì mỗi người là một cá thể riêng biệt và không ai phải giống ai. Điều này không có nghĩa là bạn phải trở nên “cá biệt”, mà là bạn hoàn toàn có thể nổi bật và được công nhận nhờ chính thế mạnh của mình, thay vì chạy theo xu hướng chỉ để hòa nhập.
Hãy bình tâm suy nghĩ xem mình thật sự thích gì và giỏi gì. Chẳng hạn, nếu bạn yêu nghệ thuật hay viết lách, bạn có thể thử viết kịch bản, làm biên tập viên, viết báo… Thất bại có thể xảy ra, nhưng chính niềm đam mê sẽ giúp bạn không nản lòng, không lùi bước và quyết tâm đi tiếp.
Ngoài ra, bạn có thể lên kế hoạch cho cuộc đời mình với từng cột mốc cụ thể cần đạt được. Việc này giúp bạn có định hướng rõ ràng, từng bước thực hiện thay vì quá vội vàng rồi lại thất bại.
2.2. Cuộc sống của bạn đã thực sự hạnh phúc hay chưa?
Cuộc sống của mỗi người đều có hai mặt. Một người chia sẻ cuộc sống thành công, xa hoa không có nghĩa là họ hạnh phúc. Nhiều người thích khoe chuyện thăng chức, đi du lịch khắp nơi, nhưng sâu bên trong lại là một trái tim cô đơn, trống rỗng. Thành công và sự ngưỡng mộ của người khác không đủ để lấp đầy những vết nứt trong tâm hồn họ.
Vì vậy, đừng vì thấy bạn bè xung quanh ai cũng giàu có mà cảm thấy mình kém cỏi, tủi hổ. Hãy nhìn lại cuộc sống của chính mình một cách tích cực. Dù chưa dư dả, chưa thể đi ăn ở những nhà hàng sang trọng, nhưng bạn vẫn đủ đầy, vẫn có thời gian bên con cái, vẫn được cha mẹ yêu thương, sẻ chia. Đó chẳng phải là hạnh phúc hay sao?
Tất nhiên, điều này không có nghĩa là bạn nên dậm chân tại chỗ. Điều quan trọng là bạn biết mình đang cần gì và có thể làm được gì, thay vì thấy người khác có gì cũng cố chạy theo những thứ chưa cần thiết mà bỏ quên những điều quý giá mình đang có.
Khi hiểu rõ cuộc sống hiện tại của mình, bạn cũng sẽ yên tâm phấn đấu, tiến về phía trước một cách vững chãi, không vội vàng – và nhờ vậy, khả năng thành công cũng cao hơn.
2.3. Lựa chọn những người bạn tích cực
Khi đối mặt với áp lực đồng trang lứa, bạn nên chọn chơi với những người không gây áp lực cho mình trong học tập hay công việc. Bạn bè tốt sẽ chấp nhận con người bạn, chứ không muốn thay đổi bạn theo hướng xấu đi.
Những người bạn tiêu cực thường đưa ra quyết định tồi, và bạn cũng dễ bị cuốn theo những quyết định tương tự. Ngược lại, bạn bè tích cực luôn cố gắng làm tốt mọi việc và mong bạn ngày càng tốt hơn.
Hãy chọn bạn vì bạn quý họ và họ cũng quý con người thật của bạn. Bạn có thể bắt đầu bằng cách gặp gỡ những người có cùng sở thích. Ví dụ, nếu thấy ai đó đang đọc cuốn sách bạn yêu thích, hãy bắt chuyện với họ về cuốn sách đó.
2.4. Nỗ lực để hoàn thiện bản thân
Biến áp lực thành động lực không hề dễ, nhưng đó là mục tiêu bạn nên hướng tới. Hãy nhớ rằng mỗi người có năng lực và xuất phát điểm hoàn toàn khác nhau. Điều bạn có thể làm là nỗ lực mỗi ngày để trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.
Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, hãy học tập chăm chỉ và say mê – đó là hành trang vững chắc trước khi bước vào đời. Bên cạnh đó, bạn nên trau dồi thêm các kỹ năng mềm cần thiết như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, tin học, ngoại ngữ… Nếu áp lực chủ yếu đến từ chuyện học hành, bạn có thể tham khảo thêm phương pháp giải quyết áp lực học tập.
Ngay cả khi đã đi làm, bạn cũng đừng ngừng cố gắng. Hãy hoàn thành tốt công việc được giao và không ngừng bổ sung kỹ năng, kiến thức để phát triển hơn nữa. Nỗ lực hết mình là con đường tốt nhất dẫn đến thành công. Hãy tự tin thể hiện bản thân và bớt bận tâm đến hào quang của người khác.
2.5. Tiến về phía trước nhưng đừng quên nhìn lại phía sau
Ông bà ta có câu: “Nhìn lên thì chẳng bằng ai, nhìn xuống chẳng ai bằng mình”. Khi bạn đang chịu áp lực trước một người giỏi giang, thành công hơn, thì cũng có những người khác đang ngưỡng mộ, thậm chí chịu áp lực khi nhìn vào bạn. Kể cả khi bạn đứng cuối lớp, vẫn có những người chẳng có cơ hội đến trường và ao ước được ở vị trí của bạn.
Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh riêng, và chắc chắn sẽ có ai đó mong muốn những điều bạn đang có.
Tất nhiên, cuộc sống là phải tiến về phía trước và lấy điều tốt hơn làm chuẩn để phấn đấu. Nhưng đừng vì chưa làm được mà cho rằng mình hèn kém, vô dụng hay cuộc đời mình thất bại nhất. Có rất nhiều người còn khó khăn hơn nhưng vẫn sống vui vẻ. Biết hài lòng với những gì mình đang có cũng là một dạng hạnh phúc.
2.6. Chia sẻ vấn đề với người thân
Nếu chính cha mẹ hay gia đình là một nguồn gây áp lực đồng trang lứa – luôn đặt quá nhiều kỳ vọng hay so sánh bạn với “con nhà người ta” – hãy dành thời gian nói chuyện thẳng thắn với họ. Mọi người sẽ không biết bạn muốn gì nếu bạn không chia sẻ. Phần lớn những áp lực đó cũng chỉ xuất phát từ mong muốn bạn tốt hơn, thành công hơn.
Mặt khác, gia đình và bạn bè cũng là nguồn động lực to lớn giúp bạn có thêm sức mạnh để bước tiếp. Những mệt mỏi, chán nản sẽ vơi bớt khi được nói ra. Trò chuyện với một chuyên gia tâm lý cũng giúp bạn thư giãn, tin vào bản thân hơn và giảm nguy cơ gặp các vấn đề như trầm cảm hay rối loạn lo âu.
2.7. Xây dựng tình bạn và sử dụng mạng xã hội thông minh
Hầu hết các mạng xã hội như Facebook, Instagram, TikTok đều hiển thị nội dung theo thói quen sử dụng của bạn. Chẳng hạn, nếu bạn thường xuyên tìm tin tức về bất động sản, bảng tin sẽ tràn ngập nội dung này. Vì vậy, để tinh thần không bị tiêu cực và ám ảnh bởi thành công của người khác, hãy chủ động chọn những nội dung lành mạnh, giúp bạn phát triển bản thân tốt hơn – và đừng quên rằng những gì người khác đăng lên mạng thường chỉ là phần đẹp nhất của cuộc sống họ.
Các mối quan hệ hằng ngày cũng vậy. Bạn khó tránh khỏi áp lực nếu kết bạn với những người thành công nhưng ích kỷ, chỉ biết nghĩ cho bản thân. Hãy làm bạn với những người có quyết tâm, cùng chí hướng và suy nghĩ tích cực. Một người bạn tốt sẵn sàng đồng hành cùng bạn lúc khó khăn, hay một người thành công biết chia sẻ và tiếp thêm động lực, sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe tinh thần của bạn.
2.8. Yêu thương chính mình
Áp lực lớn khiến nhiều người chỉ biết cố gắng, cố gắng và cố gắng để bằng bạn bằng bè, chạy theo số đông mà quên dành thời gian cho bản thân. Khi chỉ chạy theo người khác, dù bên ngoài có thể được đánh giá là thành công, trong thâm tâm bạn lại chẳng thấy vui vẻ, hạnh phúc và cảm giác như không còn là chính mình.
Hãy luôn yêu thương bản thân, bởi nếu chính bạn còn không trân trọng mình thì làm sao người khác có thể tôn trọng bạn?
Dù thế nào, đừng quên rằng bản thân và gia đình mới là điều quan trọng nhất. Mỗi khi đạt được một bước tiến, hãy tự thưởng cho mình một điều gì đó để khích lệ. Chẳng hạn, bạn từ hạng 37 lên hạng 36 – dù chỉ một bậc nhưng cũng cho thấy bạn đã cố gắng rất nhiều và xứng đáng được ghi nhận.
2.9. Tìm đến tâm lý trị liệu
Áp lực đồng trang lứa có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em, học sinh và sinh viên. Nó xuất phát từ việc so sánh bản thân với những người mà mình cho là vượt trội hơn, dẫn đến tự ti và sức ép tinh thần nặng nề, khiến tâm trạng luôn căng thẳng.
Nếu không thể tự mình vượt qua, bạn nên tìm đến sự hỗ trợ của các chuyên gia tâm lý. Liệu pháp tâm lý giúp bạn cân bằng cảm xúc, giải tỏa căng thẳng, học cách yêu thương bản thân và suy nghĩ tích cực hơn. Nếu bạn hoặc người thân có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với người mình tin tưởng và liên hệ cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115; trẻ em và học sinh có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí).
Kết luận
Áp lực đồng trang lứa là điều khó tránh, nhưng bạn hoàn toàn có thể biến nó thành động lực nếu hiểu rõ bản thân, chọn đúng người đồng hành và biết yêu thương chính mình. Khả năng đứng dậy sau khó khăn chính là chỉ số vượt khó AQ – một phẩm chất có thể rèn luyện được. Hãy thử bài test AQ miễn phí để biết bản lĩnh vượt khó của bạn đang ở mức nào.