Cách kìm nén cơn giận hiệu quả để sống nhẹ nhàng hơn

Cuộc sống bộn bề lo toan khiến ai cũng có lúc bức xúc, nóng giận – và nhiều khi chính cơn giận đó khiến ta làm tổn thương người khác lẫn bản thân mình. Muốn kìm nén được cơn giận, trước hết ta cần hiểu cơn giận đến từ đâu và học cách thay đổi chính mình. Hãy cùng tìm hiểu cách kìm nén cơn giận qua bài viết dưới đây.

Chuyển hóa cơn giận

Vì sao ta cứ giận mãi dù không muốn?

Sau mỗi lần nổi giận, ta thường hối hận vì những phản ứng thiếu suy nghĩ của mình. Ta biết mỗi lần mất bình tĩnh là một lần hình ảnh của mình xấu đi và niềm tin của người khác dành cho mình bị sứt mẻ. Vì thế, ta tự hứa sẽ không để cơn giận điều khiển mình thêm lần nào nữa.

Thế nhưng, khi gặp chuyện trái ý – nhất là khi quyền lợi hay danh dự bị động chạm – cơn giận lại bùng lên. Lúc ấy, dù có người nhắc nhở, ta cũng gạt đi; lý trí đành chịu thua cảm xúc. Thất bại nhiều lần, ta bắt đầu ghét chính tính nóng nảy của mình, thậm chí trách cha mẹ đã truyền cho mình cái tính làm khổ mình, khổ người.

Thật ra, cơn giận chỉ đủ sức làm ta khổ khi nó được “nuôi dưỡng” thường xuyên. Và ta nuôi nó mỗi ngày mà không hay biết, qua vô số chuyện bất như ý nhỏ nhặt: kẹt xe, xếp hàng chờ lâu, gọi điện cho người thân mà không ai nghe máy, món ăn không vừa miệng, ai đó quên chào mình… Rồi cả những phiền toái do chính mình gây ra: cầm nhầm chìa khóa, uống nước nóng bị bỏng miệng, trượt chân ở cầu thang, tìm mãi không thấy cuốn sách, hay nhớ lại một chuyện buồn trong quá khứ.

Nếu không nhận ra và hóa giải những phản ứng khó chịu âm ỉ ấy, cơn giận sẽ dần tích tụ như một quá trình tự nhiên. Khi năng lượng giận hờn đã gần như thường trực trong lòng, chỉ cần một hành động kém dễ chịu hay một hoàn cảnh trái ý nho nhỏ cũng đủ châm ngòi. Nó nhanh chóng bùng lên thành cơn thịnh nộ dữ dội mà chính ta cũng bất ngờ.

Khi cơn giận ập đến: tách ra và quay về với hơi thở

Khi nhận ra cơn giận đang dâng lên và sắp “bung” ra thành lời nói hay hành động, hãy nhanh chóng tách mình khỏi người hoặc tình huống vừa khiến ta nổi giận. Tốt nhất là đi vào một căn phòng yên tĩnh hoặc ra ngoài đi dạo một lúc.

Nếu không thể rời khỏi hoàn cảnh đó, hãy ngồi yên và cố gắng không nói thêm câu nào, kể cả khi ta nghĩ đó là lời giải thích hợp lý. Gần như mọi điều ta nói và làm trong lúc giận đều khiến ta hối tiếc về sau. Hãy tạm gác lại chuyện người kia đã làm gì, nói gì, và dồn hết sự chú ý vào hơi thở để làm dịu cơn bão cảm xúc. Nếu đã quen tập theo dõi hơi thở, chỉ sau ít phút ta sẽ thấy lòng lắng xuống.

Giống như khi nhà bất ngờ bốc cháy, việc cần làm ngay là dập lửa để cứu những thứ quý giá bên trong, chứ không phải lao đi truy tìm và trừng phạt kẻ mà ta nghi đã gây ra đám cháy. Chuyện phải trái, đúng sai hãy để sau.

Quan sát để hiểu rõ cơn giận

Hơi thở là chỗ dựa an toàn mỗi khi cảm xúc ập đến mà ta không biết phải làm sao. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở đó, ta sẽ không bao giờ hiểu được bản chất cơn giận của mình – và đã không hiểu thì cũng khó lòng chuyển hóa, ta sẽ mãi bị nó quấy rầy.

Vì vậy, khi đã tập được thói quen nhìn lại bản thân mỗi lần nổi giận, thay vì tìm cách đáp trả, hãy dành thời gian quan sát cơn giận của mình: từ lúc nó xuất hiện, thôi thúc ta hành động, cho đến khi nó tan đi. Dần dần, ta sẽ nhận ra cơn giận không phải thứ gì cố định, bất biến. Nó chỉ là một luồng năng lượng sinh ra từ vài “trục trặc” trong cách tâm trí vận hành: nhận thức sai lệch, trí tưởng tượng phóng đại, cảm xúc quá nhạy cảm, hay việc ta để các giác quan tiếp nhận mọi thứ mình nghe, thấy hằng ngày mà không chút chọn lọc.

Chỉ cần kiên trì quan sát quá trình ấy với thái độ không phán xét, ta sẽ dần thấy rõ điều gì đã tạo nên cơn giận và chuyển hóa nó dễ dàng hơn.

Đừng mong thay đổi ngay lập tức

Sai lầm thường gặp là mong mình hết nóng giận ngay khi vừa bắt đầu tập luyện. Một thói quen đã hình thành trong thời gian dài thì không thể thay đổi trong một sớm một chiều. Giai đoạn đầu, việc quan sát cơn giận có thể khiến ta khó chịu, nhưng dần dần ta sẽ quen, thậm chí thấy thú vị như đang xem một bộ phim hành động.

Hãy thử ngồi quan sát cơn giận của mình như đang ngả lưng xem phim. Trong những tình huống không gây hại cho ai, cứ để cơn giận khởi lên một cách tự nhiên – điểm khác biệt là lần này ta quan sát nó. Cơn giận vẫn diễn ra theo nhịp của nó, ta không đuổi theo để dập tắt, mà chỉ quan sát để hiểu nó vận hành ra sao. Mỗi lần quan sát cho ta thêm một hiểu biết mới về tính chất đến rồi đi của cơn giận, và những nhận thức sai lầm trong ta cũng từ đó mà rơi rụng.

Điều ta cần là kiên nhẫn điều chỉnh cách tâm trí mình vận hành, chứ không phải trấn áp hay cố khống chế cơn giận. Khi chưa hiểu cơn giận, dù có kìm được nó thì đó cũng chỉ là giải pháp tạm thời.

Có thương đừng giận

Khi người thân là người khiến ta giận nhất

Đừng vội hài lòng với kết quả ban đầu, dù ta đã bớt nóng nảy hơn trước. Có thể ta đã mỉm cười khi nghe sếp phê bình hay khi đồng nghiệp sơ suất. Nhưng về đến nhà, chỉ cần người thân nghi ngờ hay phán xét ta một cách vô cớ, cơn giận cũ có thể quay lại ngay lập tức. Khi đó, ta hay tự bào chữa rằng “có thương mới giận”: với người dưng thì họ làm gì cũng mặc, vì họ chẳng liên quan đến mình.

Còn người đã sống bên ta bao năm, người ta luôn tin yêu và sẵn sàng hy sinh tất cả, mà lại đối xử với ta như vậy thì đó là một sự xúc phạm nặng nề. Nhưng sự thật là ta đang giận dữ trước những “đòn tấn công” mà ta hoàn toàn không phòng bị, vì ta mặc định rằng một khi đã hết lòng với ai, người đó không được phép làm ta tổn thương.

Thấu hiểu thay vì đòi hỏi

Đòi hỏi một người không bao giờ được sai với mình chỉ vì mình đã giúp đỡ, cho đi quá nhiều là một kỳ vọng không thực tế. Thử đặt mình vào vị trí của họ xem ta có làm được như vậy không? Cuộc sống ngày càng nhiều áp lực; chỉ riêng chuyện cơm áo gạo tiền cũng đủ khiến người ta mệt mỏi, rối trí, nên đôi khi lơ là bản thân hay cư xử sai là điều rất bình thường.

Nếu ta là người hiểu chuyện và đang bình tĩnh, hãy giúp họ lấy lại tinh thần, giúp họ nhìn lại chính mình và thấy những điều tốt đẹp vẫn đang hiện diện trong cuộc sống. Lẽ nào ta lại muốn trút thêm cơn thịnh nộ lên một người đang mệt mỏi?

Cũng đừng bao giờ giả vờ nổi giận với hy vọng người kia sẽ “tỉnh ra” và sửa sai. Không ai thích phải đón nhận những cảm xúc nặng nề, khó chịu. Dù biết mình có lỗi và không phản ứng ra mặt, họ vẫn sẽ mệt mỏi và bất mãn với ta. Tệ hơn, cách làm đó có thể bị hiểu là sự trừng phạt, khiến họ ôm ấm ức trong lòng và mọi chuyện càng tồi tệ hơn.

Những “nút thắt” âm thầm trong lòng

Cần nhớ rằng phiền muộn vốn rất tinh vi. Nếu không có khả năng quan sát tốt, ta khó nhận ra hết cách nó vận hành. Để rồi một ngày, cơn giận dữ dội bỗng trào ra như thác lũ mà ta không hiểu từ đâu tới. Đó là vì ta quá chủ quan, nghĩ rằng mình không còn giận hờn nữa, hoặc cho rằng mình chỉ giả vờ để ra oai, hay cố tỏ ra dễ chịu để lấy lòng người khác – mà không thấy những đợt sóng giận dữ vẫn âm thầm dâng lên bên trong.

Mỗi ngày một chút, những bực bội nhỏ tích tụ thành một khối lớn mà người ta hay gọi là “nội kết” – những nút thắt trong lòng. Nội kết này chi phối gần như mọi hành vi của ta, khiến ta cau có, dễ gây sự với một người dù họ chẳng làm gì mình. Hóa ra, ta chưa thật sự hiểu hết sự cố chấp và lòng chưa đủ bao dung của chính mình, dù ngoài miệng ta vẫn nói những chuyện ấy chẳng đáng gì. Vì vậy, thấu hiểu những góc khuất sâu kín trong lòng còn quan trọng hơn việc dập tắt ngay một cơn giận.

Chừng nào ta còn quá coi trọng và nâng niu cái tôi của mình, chừng đó cơn giận vẫn còn. Và tình thương chính là “khắc tinh” của cơn giận.

Kết luận

Ông bà ta có câu “cả giận mất khôn” – ai cũng biết hậu quả của việc mất bình tĩnh và hành động theo cảm xúc nhất thời. Biết kiềm chế cảm xúc, hiểu và chuyển hóa cơn giận chính là cách để làm chủ bản thân, giữ gìn các mối quan hệ và sống nhẹ nhàng hơn mỗi ngày. Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn, bạn có thể đọc thêm về quản trị cảm xúc và thử ngay bài test EQ miễn phí để biết khả năng kiểm soát cảm xúc của mình đang ở mức nào.