Cách tăng IQ: 8 hoạt động giúp cải thiện trí thông minh

Bạn đã bao giờ tự hỏi liệu có thể tăng chỉ số IQ của mình không? Câu trả lời là bạn hoàn toàn có thể cải thiện một số khía cạnh của trí thông minh nếu rèn luyện trí tuệ đúng cách.

Nghiên cứu cho thấy có nhiều cách khác nhau để phát triển những kỹ năng quan trọng gắn liền với trí thông minh của con người, như lập luận, lập kế hoạch và giải quyết vấn đề.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một số hoạt động có thể giúp cải thiện chỉ số thông minh của bạn.

Chỉ số IQ là gì?

IQ (Intelligence Quotient – chỉ số thông minh) là thước đo khả năng trí tuệ và tiềm năng của một người. Bài kiểm tra trí tuệ hiện đại đầu tiên được nhà tâm lý học người Pháp Alfred Binet cùng cộng sự Théodore Simon xây dựng vào năm 1905, còn thuật ngữ “IQ” do nhà tâm lý học người Đức William Stern đưa ra năm 1912. Bên cạnh IQ, các chỉ số AQ và EQ cũng rất cần thiết để cân bằng cuộc sống.

Chỉ số IQ chính xác được đo bằng các bài kiểm tra tiêu chuẩn hóa, do nhà tâm lý học có giấy phép hành nghề (hoặc người được đào tạo chuyên sâu về sức khỏe tâm thần ở trình độ sau đại học) thực hiện. Các bài kiểm tra IQ tiêu chuẩn phổ biến gồm:

Thang đo trí tuệ Wechsler dành cho trẻ em (WISC-V)
Thang đo trí tuệ Wechsler dành cho người lớn (WAIS)
Thang đo trí tuệ Stanford-Binet

Dù các ứng dụng và bài test IQ trực tuyến rất phổ biến – kể cả bài test IQ miễn phí trên trang này – chúng không thể đo chỉ số IQ chính xác như bài kiểm tra do nhà tâm lý học thực hiện, mà chỉ mang tính tham khảo.

Ngoài ra, IQ chỉ là một trong nhiều cách đo lường trí thông minh, không phải thước đo duy nhất. Trong thực tế lâm sàng, kiểm tra IQ còn được dùng như một bước trong quá trình chẩn đoán một số vấn đề sức khỏe tâm thần và khuyết tật học tập.

Dưới đây là một số hoạt động bạn có thể thực hiện để cải thiện các khía cạnh khác nhau của trí thông minh, từ lập luận, lập kế hoạch đến giải quyết vấn đề.

1. Hoạt động rèn luyện trí nhớ

Các hoạt động rèn trí nhớ không chỉ giúp cải thiện trí nhớ mà còn hỗ trợ kỹ năng lập luận và ngôn ngữ. Trên thực tế, trò chơi trí nhớ đã được sử dụng trong nghiên cứu để tìm hiểu mối liên hệ giữa trí nhớ với ngôn ngữ và hiểu biết về sự vật.

Vì khả năng lập luận và ngôn ngữ đều được dùng làm thước đo trí tuệ, các hoạt động rèn trí nhớ có thể góp phần phát triển trí thông minh.

Một số hoạt động rèn luyện trí nhớ:

ghép hình (jigsaw)
giải ô chữ
trò chơi lật thẻ tìm cặp giống nhau
sudoku

2. Hoạt động rèn chức năng kiểm soát điều hành

Kiểm soát điều hành là khả năng điều khiển các hoạt động nhận thức phức tạp. Đây là một phần của chức năng điều hành (executive function), bên cạnh khả năng quản lý và tự điều chỉnh. Nghiên cứu cho thấy chức năng điều hành gắn bó chặt chẽ với khả năng suy luận linh hoạt (fluid reasoning) – một khía cạnh của trí thông minh con người.

Một số hoạt động rèn khả năng kiểm soát điều hành:

trò chơi ghép chữ Scrabble
trò chơi vẽ hình đoán chữ Pictionary
trò chơi “đèn đỏ, đèn xanh”
câu đố mẹo, câu đố hóc búa

3. Hoạt động rèn tư duy không gian – thị giác

Tư duy không gian – thị giác là các quá trình tư duy liên quan đến việc hình dung và xử lý hình ảnh, vật thể trong không gian.

Trong một nghiên cứu, các nhà khoa học nhận thấy việc cải thiện khả năng tư duy không gian – thị giác giúp tăng điểm bài kiểm tra IQ. Trong nghiên cứu đó, các hoạt động rèn trí nhớ và kiểm soát điều hành cũng được sử dụng một phần để giúp người tham gia cải thiện kỹ năng này.

Một số hoạt động rèn tư duy hình ảnh và không gian:

giải mê cung
bài tập hình dung vật thể từ các góc nhìn khác nhau
lắp ráp mô hình 3D
bài tập gấp và trải phẳng hình khối (ví dụ hình lăng trụ)

4. Rèn luyện kỹ năng quan hệ

Thuyết khung quan hệ (Relational Frame Theory) nghiên cứu sự phát triển nhận thức và ngôn ngữ của con người thông qua việc liên kết các sự vật, khái niệm với nhau. Một nghiên cứu năm 2011 cho thấy việc dùng phương pháp dựa trên thuyết này như một biện pháp can thiệp có thể cải thiện đáng kể điểm IQ ở trẻ em.

Một nghiên cứu gần đây hơn sử dụng phương pháp can thiệp tương tự cũng ghi nhận sự cải thiện về chỉ số IQ, khả năng suy luận ngôn ngữ và suy luận số học.

Một số hoạt động rèn kỹ năng quan hệ:

sách học ngôn ngữ với các mẫu câu “đây là…”, “kia là…”
so sánh đồ vật (cốc đầy và cốc rỗng)
so sánh giá trị tiền (tờ 1.000 đồng và tờ 10.000 đồng)

5. Chơi nhạc cụ

Bạn không cần trở thành nhạc sĩ nổi tiếng mới được hưởng lợi từ việc học một nhạc cụ. Một nghiên cứu cho thấy người chơi nhạc có trí nhớ làm việc (working memory) tốt hơn người không chơi nhạc.

Vì trí nhớ đóng vai trò quan trọng đối với trí thông minh, đây có lẽ là lúc để bạn bắt đầu học nhạc cụ mà mình vẫn luôn muốn chơi.

6. Học một ngôn ngữ mới

Bạn có ngạc nhiên khi biết rằng hơn một nửa dân số thế giới sử dụng từ hai ngôn ngữ trở lên? Không có gì lạ khi việc học nhiều ngôn ngữ mang lại lợi ích cho não bộ – và bắt đầu càng sớm càng tốt.

Một nghiên cứu đã tìm hiểu mối liên hệ giữa việc tiếp xúc ngôn ngữ từ sớm và chỉ số IQ. Kết quả cho thấy việc học ngôn ngữ thông qua trò chuyện và tương tác trong giai đoạn từ 18 đến 24 tháng tuổi mang lại lợi ích lớn nhất cho khả năng nhận thức về sau.

7. Thường xuyên đọc sách

Không thể phủ nhận lợi ích của sách đối với sự phát triển nhận thức của con người. Lợi ích này càng rõ rệt khi đọc sách trở thành hoạt động gắn kết giữa cha mẹ và con cái.

Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà khoa học nhận thấy khi cha mẹ đọc to cho con nghe, trẻ có kỹ năng ngôn ngữ và nhận thức phát triển tốt hơn.

8. Không ngừng học tập

Giáo dục, dù dưới hình thức nào, đều có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển trí tuệ của con người.

Trong một phân tích tổng hợp các nghiên cứu về IQ và giáo dục với hơn 600.000 người tham gia, các nhà nghiên cứu nhận thấy cứ mỗi năm đi học chính quy thêm, chỉ số IQ của người tham gia tăng khoảng 1 đến 5 điểm.

Kết luận

Giới khoa học vẫn còn tranh luận về việc chúng ta có thể tăng IQ đến mức nào, và các bài tập thường cải thiện rõ nhất chính những kỹ năng được luyện tập. Tuy vậy, rèn trí nhớ, tư duy, học nhạc cụ, ngoại ngữ, đọc sách và học tập suốt đời đều là những thói quen có lợi cho não bộ. Bạn có thể tham khảo thêm cách để thông minh hơn mỗi ngày, rồi làm thử bài test IQ miễn phí để theo dõi sự tiến bộ của mình.