Quản trị cảm xúc là gì? 15 cách quản trị cảm xúc hiệu quả

Dù bạn vẫn đang ngồi trên ghế nhà trường hay đã bước vào môi trường làm việc, việc biết cách quản trị cảm xúc đều vô cùng quan trọng để hướng tới một cuộc sống và sự nghiệp tốt đẹp hơn. Vậy kỹ năng quản trị cảm xúc thực chất là gì? Làm thế nào để nhận biết mình đã làm chủ được cảm xúc hay chưa? Mời bạn cùng khám phá qua bài viết dưới đây và đưa vào thực hành 15 thói quen giúp xây dựng kỹ năng quan trọng này.

1. Quản trị cảm xúc là gì?

Kỹ năng quản trị cảm xúc có thể hiểu là năng lực nhận diện, chấp nhận và điều tiết thành công cảm xúc nơi chính bản thân mình, và trong một số trường hợp còn bao gồm cả cảm xúc của người khác. Nói một cách đơn giản hơn, đó chính là khả năng làm chủ cảm xúc của chính mình.

Việc nhận biết được cảm xúc và học cách quản trị chúng thuộc nhóm những kỹ năng quan trọng bậc nhất mà bạn cần trang bị, đặc biệt là trong công việc. Trên thực tế, người nào nhạy bén với cảm xúc của bản thân, biết giữ bình tĩnh và điều chỉnh hành vi một cách phù hợp thường đạt kết quả tốt hơn ở cả công việc lẫn cuộc sống. Họ đồng thời cũng có xu hướng duy trì các mối quan hệ lành mạnh và vượt qua khó khăn, thất bại một cách hiệu quả hơn.

Sức mạnh của cảm xúc là rất lớn, đến mức đôi khi nó có thể chi phối hoàn toàn suy nghĩ và hành động của một người. Dù là người lớn hay trẻ em, ai cũng có lúc gặp khó khăn trong việc kiểm soát phản ứng của mình trước cảm xúc và hành xử theo cách mà chính họ cảm thấy mất kiểm soát.

Chẳng hạn, đã bao giờ bạn tức giận đến mức buông ra những lời không thật lòng với người mình yêu thương? Để rồi khi đã bình tĩnh lại, bạn ước giá như mình đã xử lý theo cách khác?

Hầu như ai cũng từng trải qua những tình huống như vậy và nhận ra rằng chúng ta cần học cách quản trị, kiểm soát cảm xúc để đón nhận và ứng phó với mọi việc tốt hơn.

Không chỉ mang lại lợi ích lớn trong đời sống hằng ngày và các mối quan hệ, quản trị cảm xúc còn tác động rất nhiều đến chất lượng công việc của bạn. Đây đồng thời cũng là một phần cốt lõi của trí tuệ cảm xúc (EQ).

2. 15 cách quản trị cảm xúc hiệu quả

2.1. Tự nhận thức bản thân

Để có thể điều tiết cảm xúc một cách hiệu quả, điều kiện tiên quyết là bạn phải hiểu rõ về bản thân, từ những điểm mạnh cho tới điểm yếu. Bạn hãy thử liệt kê chúng ra, nhờ thêm vài người bạn thân góp ý, rồi vạch ra kế hoạch để khắc phục. Một khi đã thực sự hiểu mình, khi rơi vào những tình huống rắc rối, bạn sẽ hướng suy nghĩ về phần trách nhiệm của bản thân và tập trung vào việc xử lý vấn đề, thay vì phàn nàn hay đổ lỗi cho người khác. Hãy tự nhủ: “Trong chuyện này mình cũng có phần trách nhiệm, mình nên làm thế này mới đúng, mình cần giúp đỡ mọi người…”.

2.2. Tập suy nghĩ lạc quan

Trong cuộc sống, chúng ta không thể biết trước điều gì sẽ xảy ra. Nhưng có một thứ ta luôn thay đổi được, đó là thái độ sống. Đối mặt với mọi việc bằng sự lạc quan hay bi quan là lựa chọn của chính mình. Khi lạc quan, bạn sẽ dễ dàng cảm nhận những điều tươi đẹp mỗi ngày. Sự lạc quan đến từ một tâm hồn cởi mở và là yếu tố quan trọng giúp nâng cao trí tuệ cảm xúc. Nhìn nhận mọi việc một cách tích cực giúp bạn thấy dễ chịu hơn và tìm ra nhiều hướng giải quyết hơn.

2.3. Tập trung vào vấn đề cần giải quyết

Không ai là hoàn hảo cả, ai cũng đều có thể mắc sai lầm. Dù bạn có tức giận hay trách mắng người khác thì vấn đề vẫn không được giải quyết. Tốt hơn hết là dừng việc phàn nàn, đổ lỗi và ưu tiên cùng nhau tìm phương án xử lý để hạn chế hậu quả.

2.4. Chú trọng kỹ năng giao tiếp

Giao tiếp tốt giúp bạn truyền đạt thông tin dễ dàng, mạch lạc mà vẫn tôn trọng ranh giới giữa mình và người khác. Điều quan trọng là kỹ năng giao tiếp không chỉ nằm ở lời nói mà còn ở ngôn ngữ cơ thể như ánh mắt, nét mặt, giọng điệu và cử chỉ.

2.5. Không ôm giữ cảm xúc tiêu cực

Việc ôm giữ trong lòng sự thù hận hay ác cảm với ai đó không chỉ làm tiêu hao năng lượng và thời gian, mà còn khiến tâm trí bạn trở nên vẩn đục, thậm chí đẩy bạn xuống tận cùng của những cảm xúc tiêu cực. Hãy để mọi thứ qua đi. Tha thứ, buông bỏ quá khứ và thoát khỏi vòng xoáy hận thù để hướng tới tương lai tươi sáng phía trước.

2.6. Không nói hoặc viết khi đang giận

Trong cơn giận, bạn rất dễ nói hoặc viết ra những điều không hay, gây tổn thương cho người khác, thậm chí ảnh hưởng đến sự nghiệp của chính mình. Vì vậy, hãy điều chỉnh cảm xúc cho bình tĩnh lại rồi mới tiếp tục giải quyết công việc.

Khi cơn giận bốc lên, bạn có thể tạm rời khỏi tình huống, hít thở sâu, đi bộ một vòng hoặc vận động nhẹ để cơ thể dịu lại. Cần lưu ý rằng việc “xả” giận bằng cách la hét hay đập phá có thể khiến bạn nhẹ người trong chốc lát, nhưng nhiều nghiên cứu tâm lý cho thấy cách này không giúp cơn giận nguôi đi, thậm chí còn khiến ta dễ nổi nóng hơn. Bạn có thể tham khảo thêm cách kìm nén cơn giận.

2.7. Suy nghĩ và hành động cẩn trọng

Suy nghĩ và hành động theo lý trí là một khía cạnh quan trọng của EQ. Nếu bạn có thể phân tích tình huống thấu đáo, có góc nhìn riêng nhưng lại không thể hành động một cách lý trí, thì khả năng phân tích ấy cũng chẳng giúp ích được gì.

2.8. Viết ra giấy những điều tốt đẹp

Thay vì nổi giận với ai đó, bạn hãy tìm một không gian thật yên tĩnh để lấy lại sự trấn tĩnh, đồng thời viết ra những điều tốt đẹp mà người đó từng làm cho bạn, cũng như những lý do khiến bạn biết ơn họ. Việc nhìn nhận lỗi lầm dưới góc độ khách quan là cách đối xử công bằng với họ và với cả chính mình.

2.9. Thường xuyên giúp đỡ người khác

Việc giúp đỡ người khác, đặc biệt là đồng nghiệp, sẽ giúp bạn nhận được sự quý trọng hơn từ mọi người. Bên cạnh đó, các mối quan hệ hòa hợp cũng khiến công việc trở nên thuận lợi và suôn sẻ hơn. Hãy gác lại cái tôi cùng sự ích kỷ để sẵn lòng giúp đỡ người khác mỗi khi họ cần. Nhờ vậy, bạn sẽ giao tiếp tốt hơn, có thêm nhiều trải nghiệm ý nghĩa trong các mối quan hệ, đồng thời quản lý cảm xúc của mình tốt hơn và tăng sức ảnh hưởng lên người khác.

2.10. Học cách đối mặt với khó khăn

Nếu biết trước mình sắp phải đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách, đừng trốn tránh mà hãy tìm cách đương đầu với chúng.

Bạn cũng có thể tập trước những cuộc tranh luận hay các tình huống khó, để khi gặp thực tế, bạn đủ bình tĩnh kiềm chế cảm xúc của mình.

2.11. Giữ bình tĩnh

Bạn đã nỗ lực làm việc hết sức và cống hiến hết mình cho công ty, vậy mà một lần nữa lại không nhận được sự ghi nhận hay tăng lương. Bạn cảm thấy buồn bã, chán nản, thậm chí muốn bật khóc. Lời khuyên trong trường hợp này là hãy thật bình tĩnh, đồng thời cân nhắc kỹ những điều mình muốn nói trước khi trao đổi với người khác. Kiềm chế được sự thất vọng sẽ giúp bạn ứng xử hợp lý và thuyết phục hơn.

2.12. Học cách nhìn nhận lại

Khi thật sự tức giận, hãy nhìn lại xem điều gì khiến mình giận và cơn giận đó có thể dẫn đến hậu quả gì. Việc này giúp bạn dịu bớt cơn giận và tránh được những hành động đáng tiếc.

2.13. Cởi mở và ham học hỏi

Khi bàn đến EQ, sự cởi mở luôn đi đôi với khả năng chấp nhận. Bạn hãy sẵn lòng đón nhận những ý tưởng và quan điểm mới, bởi một đầu óc hẹp hòi sẽ chỉ khiến trí tuệ cảm xúc của bạn kém đi.

Để thực hiện được điều này, hãy cố gắng tìm hiểu và cân nhắc cả khía cạnh cảm xúc lẫn suy nghĩ của người khác. Khi bạn chấp nhận những góc nhìn mới, bạn có thể cân nhắc mọi khả năng theo hướng tích cực. Hãy nhớ rằng không phải lúc nào mình cũng đúng. Khi luôn sẵn sàng cân nhắc nhiều khả năng, bạn sẽ dễ dàng chấp nhận sai lầm hơn nếu một ngày nhận ra những điều mình tin bấy lâu thực ra không chính xác như mình nghĩ.

2.14. Học cách giải tỏa cảm xúc

Nếu bạn là người mau nước mắt và dễ bộc lộ cảm xúc, hãy tìm cách bình tĩnh lại khi cảm thấy mình sắp khóc: uống một chút nước mát, nghĩ đến một kỷ niệm vui, đi dạo quanh văn phòng hoặc hít thở thật sâu. Nếu đã cố gắng mà vẫn lỡ khóc trước mặt đồng nghiệp hay sếp, cũng đừng quá lo lắng. Hãy bình tĩnh trò chuyện và giải thích vấn đề của mình, bạn có thể nhận được những lời khuyên hữu ích. Ngoài ra, viết nhật ký mỗi ngày cũng là cách rất hiệu quả để giải tỏa cảm xúc tiêu cực mà không làm tổn thương ai.

2.15. Thích nghi với thay đổi

Cuộc sống không phải lúc nào cũng thuận buồm xuôi gió, công việc cũng vậy. Sẽ có lúc bạn gặp thử thách và phải thay đổi bản thân theo hướng tích cực để phù hợp với hoàn cảnh mới, chẳng hạn khi công việc đòi hỏi cao hơn, định hướng công ty thay đổi hay có sếp mới. Những lúc đó, khả năng thích nghi sẽ giúp bạn giữ được sự cân bằng cảm xúc.

Kết luận

Quản trị cảm xúc không đồng nghĩa với việc kìm nén hay chối bỏ cảm xúc, mà là quá trình hiểu rõ chúng và lựa chọn cách phản ứng cho phù hợp. Đây là kỹ năng mà ai cũng có thể rèn luyện được thông qua những thói quen nhỏ mỗi ngày, bắt đầu từ việc hiểu 6 loại cảm xúc cơ bản của con người. Để biết khả năng làm chủ cảm xúc của mình đang ở mức nào, hãy làm thử bài test EQ miễn phí.