Cách dạy con không đòn roi: 7 phương pháp cha mẹ nên áp dụng
Cách dạy con không đòn roi hiệu quả tại nhà: tác hại của roi vọt và 7 phương pháp kiên nhẫn, lắng nghe, thưởng phạt rõ ràng giúp trẻ ngoan mà vẫn tự tin.
Từ lâu, việc dạy con bằng đòn roi đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối, bởi trẻ sẽ phải gánh chịu không ít hệ lụy khi người lớn lạm dụng roi vọt. Dưới đây là những cách dạy con không đòn roi mà các bậc phụ huynh có thể tham khảo để giáo dục trẻ hiệu quả hơn, đồng thời tránh để lại ảnh hưởng tiêu cực cho con.
Những mặt tiêu cực của việc dạy con bằng đòn roi
Câu nói “Thương cho roi cho vọt” vốn rất quen thuộc trong văn hóa dạy con của người Việt. Thế nhưng, phương pháp này không phải lúc nào, với đứa trẻ nào cũng phát huy hiệu quả.
Mỗi bé sở hữu một tính cách khác nhau. Hơn nữa, trong nhiều trường hợp, người lớn lại lấy danh nghĩa “dạy con” để trút giận vì không kiểm soát được cảm xúc của bản thân. Lúc đó, đòn roi sẽ mang đến kết quả hoàn toàn ngược lại:
- Khi không có roi, cha mẹ dường như không còn cách nào để kiểm soát được con, còn trẻ thì ngày càng ương bướng hơn và dễ hình thành thói quen bạo lực.
- Trẻ có thể bị ám ảnh suốt thời thơ ấu nếu cha mẹ không giữ được sự đúng mực, và khi lớn lên sẽ có xu hướng giải quyết vấn đề bằng bạo lực.
- Tình cảm giữa cha mẹ và con cái bị rạn nứt, đồng thời trẻ phải chịu tổn thương về tinh thần lẫn đau đớn về thể xác.
- Trẻ không dám bày tỏ chính kiến, ý kiến hay cảm nghĩ của riêng mình vì sợ bị đánh.
Do đó, các cách dạy con không đòn roi ngày càng được khuyến khích áp dụng rộng rãi. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng đưa ra khuyến cáo không nên sử dụng hình phạt thể chất đối với trẻ em. Tuy nhiên, để làm được việc này, cha mẹ cần có nhận thức đúng đắn và thật sự kiên nhẫn thì mới giáo dục con một cách hiệu quả.
7 cách dạy con không đòn roi cha mẹ nên tham khảo
Việc dạy con không đòn roi hoàn toàn không đồng nghĩa với bao bọc hay nuông chiều con quá mức – đây là điều mà nhiều phụ huynh vẫn hiểu nhầm và áp dụng sai. “Dạy con” là quá trình cha mẹ chỉ dẫn cho trẻ cách phân biệt đúng sai, cách nhìn nhận cuộc sống và cách ứng xử trong mọi khía cạnh của đời sống.
Mục tiêu hướng tới là giúp con trưởng thành và trở thành người có ích cho xã hội. Con không nhất thiết phải trở thành thiên tài, nhưng cần có một cuộc sống đúng đắn và hạnh phúc. Sau đây là một số phương pháp hỗ trợ cha mẹ dạy con bài bản mà không cần dùng đến đòn roi.
1. Cha mẹ phải đủ kiên nhẫn
Muốn áp dụng được các phương pháp dạy con không đòn roi, trước tiên cha mẹ phải giữ được sự bình tĩnh, kiên nhẫn và cân bằng cảm xúc của chính mình. Mỗi khi con mắc lỗi mà cha mẹ quá nóng giận, mọi lời dạy bảo vào lúc đó đều khó đạt được hiệu quả.
Trẻ con giống như tấm gương phản chiếu người lớn: con cũng sẽ bị ảnh hưởng theo khi bạn có thái độ tiêu cực. Thay vì la hét hay lớn tiếng, hãy nêu rõ yêu cầu và hướng dẫn con một cách kiên nhẫn. Bé sẽ dần dần tiến bộ trong những lần sau.
2. Lắng nghe con trẻ
Bất kỳ ai cũng đều mong muốn được chia sẻ và lắng nghe. Trẻ sẽ cảm thấy bị áp đặt và dễ nảy sinh tâm lý chống đối khi không được nói lên ý kiến của mình. Việc lắng nghe và hiểu con chính là cơ hội để cha mẹ hướng dẫn con tốt hơn; bên cạnh đó, sự gắn kết này còn giúp trẻ hình thành tính cách tích cực về sau.
3. Dùng từ “nên” và “không nên” khi dạy con
Bạn có thể sử dụng từ “nên” hoặc “không nên” khi muốn con làm một việc gì đó để con dễ tiếp thu hơn. Hãy tránh nói quá dài khiến bé không hiểu, hoặc chen vào thái độ tiêu cực và những từ ngữ nặng nề.
Chẳng hạn, khi muốn con dọn đồ chơi, bạn có thể nói: “Con nên bỏ đồ chơi vào thùng nhé”. Và khi con nghe lời, làm xong việc, hãy dành cho bé một lời khen như: “Con giỏi quá, đã biết tự dọn đồ chơi rồi này!”.
4. Thưởng phạt phân minh
Đặt ra các mức khen thưởng và hình phạt rõ ràng là một bí quyết dạy con không đòn roi được nhiều cha mẹ hiện đại lựa chọn. Việc thưởng phạt nhất quán cùng quy định cụ thể sẽ giúp con có động lực để làm đúng và hiểu mình nên làm gì.
Vì mỗi bé có tính cách riêng, cách thưởng phạt cũng cần được điều chỉnh sao cho phù hợp với con. Đừng tiếc lời khen khi bé làm đúng; ngược lại, khi bé làm sai, hãy nhắc nhở và kịp thời áp dụng hình phạt (không dùng bạo lực) để bé hình thành nhận thức đúng đắn.
5. Cho bé thời gian để suy nghĩ
Hãy rèn cho con thói quen suy ngẫm về lỗi sai và hành động của mình, sau đó cha mẹ mới tiến hành hướng dẫn. Trong khoảng thời gian này, bé có thể bình tĩnh lại, đồng thời cha mẹ cũng có dịp gỡ rối những khúc mắc của con và lắng nghe con.
Sai sót là chuyện không thể tránh khỏi; điều đáng quý nằm ở việc nhận ra lỗi của bản thân và không tái phạm. Không ít đứa trẻ thuộc kiểu “nhớ ăn không nhớ đánh”, vì vậy đòn roi không những không giúp bé thực sự nhận ra mình sai ở đâu mà còn dễ khơi dậy tâm lý phản kháng.
6. Mất đặc quyền khi lặp lại lỗi cũ
Nếu đã cho con thời gian sửa sai nhưng bé vẫn “chứng nào tật nấy”, ba mẹ có thể tạm thời rút lại một vài đặc quyền của con. Chẳng hạn, khi bé tái phạm nhiều lần, cả nhà sẽ không đưa bé đi sở thú, đi công viên, hoặc đơn giản là bé sẽ không được xem bộ phim hoạt hình yêu thích.
7. Thiết lập quy định ngay từ đầu
Để bé nhận biết ngay từ khi bắt đầu có ý thức, hãy đặt ra các mức xử lý theo trình tự từ nhắc nhở, cảnh báo cho đến kỷ luật. Những mức này giúp bé chú tâm hơn đến lời cha mẹ nói và tự điều chỉnh hành vi của mình.
Cha mẹ có thể tìm đọc thêm sách về nuôi dạy con để tích lũy thêm kinh nghiệm cho bản thân, bên cạnh các biện pháp nêu trên.
Kết luận
Những cách dạy con không đòn roi mà các bậc phụ huynh có thể tham khảo và áp dụng cho con mình đã được trình bày ở trên. Thay vì roi vọt, hãy để con học từ chính tấm gương của cha mẹ; điều quan trọng nhất vẫn là sự tôn trọng cảm xúc của trẻ, tính nhất quán và sự kiên nhẫn. Nếu muốn biết bản thân thấu hiểu cảm xúc và giữ bình tĩnh tốt đến đâu, bạn có thể thử bài test EQ miễn phí.